Fatih Sultan Mehmed Kimdir?

Cihan hükümdarı, çağ açan padişah, din alimi, bir çok dil ve kültür bilen bir entellektüel, çağının çok ilerisinde düşünebilen bir bilim insanı. Bu tanımlamaların tamamı II. Mehmed için az bile. Bu yazımızda Sultan II. Mehmed, nam-ı diğer Fatih Sultan Mehmet’i “kısaca tanımaya çalışacağız.

II. Mehmed (Fatih Sultan Mehmed) Kimdir?

30 Mart 1432 (7 Receb 935) ‘de bir pazar günü Edirne’de doğmuş, Osmanlı İmparatorluğunun yedinci padişahıdır. Bir çok tarihi kaynakta adı Muhammed olarak yer alır. 12 yaşında iken babası II. Murad tarafından tahta geçirilmiş ve 1144 – 1446 yılları padişahlık yaptıktan sonra kendi isteğiyle babasına bırakmıştır. Babası ikinci Murad, annesi Huma Hatun’dur.

II. Mehmed’in yaramaz ve hırçın bir çocukluk geçirdiği ve bu nedenle eğitiminin çok zor olduğu söylenmektedir. Hatta bu sebeple otoriter bir alim olan Molla Gürani görevlendirilmiştir. Şehzade Mehmed medrese eğitimi dışında batılı kültürlere ait eğitimler ve dil eğitimleri de almıştır. Örneğin İtalyan Ciriaco, Avrupa tarihi ve antik yunan filozoflarının hayatlarına dair kitaplar okumasında şehzade Mehmed’e önayak olmuştur. Bu eğitimler sayesinde kültür ve tarih bilimci olmasının yanı sıra birçok dil de öğrenmiştir.

Ayrıca şehzade Mehmed; Arapça, farsça, latince, yunanca ve italyanca dillerini o ileri derecede bilmektedir.

Ağabeyi şehzade Ahmed’i küçük yaşta kaybettikten sonra Mehmed, yaklaşık altı yaşında iken Rum sancak beyliğine getirilmiştir. Diğer bir ağabeyi olan Alaaddin ise, Manisa’da Saruhan Sancakbeyi olmuştur. Sonrasında babaları II. Murad tarafından yerleri değiştirilmiştir.

Fatih Sultan Mehmed’in padişahlık dönemlerini; birinci padişahlık dönemi ve ikinci padişahlık dönemi olarak ikiye ayırmak gerekir. Birinci padişahlık döneminde Çandarlı Halil Paşa ile devlet yönetimi konusunda ters düştüğü bilinmektedir.

İkinci padişahlık dönemi ise, Fatih olmasını sağlayacak dönemdir. Babası Sultan Murad, 3 Şubat 1451 tarihinde öldükten sonra, vefat haberini Sadrazam Halil Paşa’nın gönderdiği mektupla almıştır. 19 şubat 1451 tarihinde Edirne’de ikinci kez tahta çıkmıştır.

Sultan Mehmed’in ilk hedefi, Balkan toprakları ile Anadolu topraklarını alarak merkezi bir imparatorluk kurmaktı. Bunu yapabilmek için İstanbul’u alması kaçınılmazdı.  Birçok derebeylik ilk padişahlık döneminden dolayı Sultan Mehmed’i yetersiz bulmuş ve ayaklanmıştır. Sultan Mehmed ise, kısa sürede bu ayaklanmaları bastırmıştır.

İstanbul’un Fethi

Sultan Mehmed, fethin hazırlıklarına tahta geçtiği 1451 yılının sonlarına doğru başladı.

İlk olarak boğazkesen de denilen Rumeli Hisarı’nı inşaa ettirdi. Hisarın haberini alan İmparator Konstantinos, hisarı yapımı için kendisinden izin alınması gerektiğini aksi takdirde bunun bir savaş sebebi olacağını söyledi. Sultan Mehmed ise tüm uyarıları ve elçileri reddetti. 1452 de Rumeli Hisarı tamamlanınca boğazın kontrolü Sultan Mehmed’in eline geçmiş oldu.

İlk saldırı 6 Nisan da başladı. Kuşatma, karşılıklı çatışmalarla 53 gün sürdü.

20 Nisan günü Papa’nın gönderdiği üç Ceneviz gemisi ile Sicilya’dan gelen bir Rum yük gemisi şehrin açıklarında göründü. Marmara denizinde yapılan savaşın sonunda akşam saatlerinde dört gemi Haliç’e girmeyi başarmıştı. Bu gelişmeler üzerine bir şekilde Haliç’e inmesi gerektiğini anlayan Sultan Mehmet, gemileri karadan yürütmeye karar verdi.

22 Nisan sabahında bugünkü Dolmabahçe’den Kasımpaşa’ya uzanan güzergaha kalaslar döşenerek 70 kadar gemi silindirler üstünde insan gücüyle Haliç’e indirildi. Böylece Haliç’in kontrolü Osmanlıların eline geçti.

Sultan Mehmet fethin ilk günü öğleden sonra şehre girdi. Ayasofya’ya giderek namaz kıldı ve Fatih Sultan Mehmet olarak “min-baʿd (bundan sonra) tahtım İstanbul’dur” diye buyurdu. 1100 yıl hüküm süren Doğu Roma İmparatorluğu’nu ortadan kaldırdı ve Fatih ünvanını aldı. Fetih sonrasında ilk iş olarak şehrin onarıma başlandı. Patrikhanelerde hahambaşı bulunmasına izin verildi. Patrikler görevlendirildi. Sarayburnuna Topkapı Sarayı’nı inşaa ettirdi.

Fatih Sultan Mehmed, 1481 yılında Anadolu’ya yeni bir sefere çıktığı sırada henüz seferin başında hastalanarak vefat etti. 3 Mayıs 1481 de Gebze yakınlarında Hünkar çayırında vefat etmiştir. Gut hastalığından vefat ettiği söylenmekle birlikte, zehirlendiği de söylenir. Ölümünden sonra tahta oğlu Bayezid çıkmıştır. Fatih Camii’ndeki türbede yatmaktadır. Tahtta 30 yıl kalmıştır.

İstanbul’u fethi ile birlikte Orta Çağ’ı kapatarak, Yeni Çağ’ın açılmasını sağlamış ve tüm tarihçiler bu konuda hem fikir kalmışlardır.

Fetih sonrasında, Peygamber efendimiz Hz. Muhammed’in hadisine nail olmuş, Türk-İslam coğrafyasının kahramanı olmuştur.

1478 yılında Fatih Sultan Mehmed’in portesi İtalyan ressam Gentile Bellini tarafından İstanbul’da çizilmiştir.

Ruhu şad olsun …

You may also like...